‘Ik wil dat hij zich geliefd en welkom voelt’

Lydia, haar man en hun twee dochters van 18 en 16 jaar, zijn al bijna twee jaar steungezin voor de vierjarige Dimitri. Ruim een jaar geleden, tijdens een emotioneel evaluatiegesprek met de beide ouders en de coördinator van Buurtgezinnen, vertelden de ouders van Dimitri dat ze uit elkaar zouden gaan.

Uit elkaar

De moeder van Dimitri werkt in de zorg. Zijn vader heeft autisme, en ervaart de momenten alleen met zijn zoon als zwaar. Daarom draait Dimitri eens in de twee weken een dagje met Lydia’s gezin mee. Hij moest eerst even wennen, maar had het al snel naar zijn zin. Ze vinden het allemaal leuk als hij komt. Ruim een jaar geleden, tijdens een emotioneel evaluatiegesprek met de beide ouders en de coördinator van Buurtgezinnen, vertelden de ouders van Dimitri dat ze uit elkaar zouden gaan.

Wat betekende de scheiding voor jullie koppeling?

‘Voor Dimitri is zijn gezinssituatie natuurlijk veranderd en hij moest ook naar een nieuw huis. Hij woont nu om de week bij zijn vader en om de week bij zijn moeder. In ons contact is er niet veel veranderd. We hadden altijd al het meeste contact met de vader omdat hij Dimitri naar ons bracht, en dat is eigenlijk nog steeds zo. Zijn vader blijft wel wat vaker nog even hangen.’

Welke dingen vind je goed gaan?

‘De ouders van Dimitri gaan gelukkig goed met elkaar om, daar zijn we erg blij mee. Ondanks dat we zijn vader het meeste zien, is ons contact met zijn moeder ook goed. We hebben samen een appgroep en wanneer hij bij ons is, delen we foto’s in deze app. Zijn moeder reageert dan ook, en geeft antwoord op vragen. In principe komt Dimitri om de week op zondag, maar als het uitkomt kunnen we in overleg ook wel eens schuiven. De ouders weten dat als er iets is, dat ze een beroep op ons kunnen doen. Zo hebben we hem een keer opgehaald uit school.’

‘Wat hebben jullie als moeilijk ervaren in deze situatie?’

‘Bij Dimitri zelf hebben we niet echt veranderingen gemerkt. Wel krijg je soms iets te horen. Hij noemde eens dat hij zijn papa had zien huilen. Ook vertelde hij ons: ‘Als ik bij papa slaap mis ik mama, en als ik bij mama slaap mis ik papa.’ Een scheiding heeft toch impact op een kind en dat raakt je dan wel. Dan is het even zoeken hoe we hier het beste mee om kunnen gaan.’

‘Hoe zijn jullie hiermee omgegaan?’

Ik denk dat het belangrijk is om naar het kind te luisteren en opmerkingen niet zomaar weg te wuiven. Maar ook om zelf rustig te blijven en niet gelijk vanuit emotie te reageren. Op de opmerking over zijn vader die huilde heb ik bijvoorbeeld luchtig gereageerd en uitgelegd: ‘Jij moet ook wel eens huilen.’ Ook benoem ik wat vaker dat we hem lief vinden en dat we trots op hem zijn, en dat zijn papa en mama dat ook zijn. Ik wil dat hij zich geliefd en welkom voelt. Als steungezin zijn wij er voor Dimitri en willen we hem een stabiele plek bieden.

* In verband met privacy gebruiken we fictieve namen.

‘Hoe gaat het écht met je?’

Als steungezin ben je van grote waarde door de neutrale en steunende omgeving die je te bieden hebt. Hierbij is betrokkenheid en goede communicatie belangrijk. Wat maak je als steungezin bespreekbaar en wat kan je beter niet doen?

Dit is wat kinderen zelf zeggen.
Deze tips komen uit de ‘Open brief aan alle volwassenen in ons leven’ van Villa Pinedo. Deze kun je downloaden door op onderstaande afbeelding te klikken.

Hun website is zeker een aanrader voor meer inzichten en informatie. Ook het kind zelf kan hier terecht voor steun!

Tips in de omgang met het kind

• Stel je neutraal op en probeer een positieve houding te hebben over beide ouders.
• Wees oprecht geïnteresseerd in hoe het kind het bij beide ouders heeft.Vraag het kind ook naar de leuke dingen, zoals de nieuwe slaapkamer of wat voor lekkers het er heeft gegeten. Maak het kind, als dit ter sprake komt, duidelijk dat het nooit schuld heeft aan de scheiding van de ouders, en dat het de problemen van ouders niet kan oplossen.
• Als het kind te jong is om te praten of hier geen behoefte aan heeft, is dit ook oké, en voelt het jullie betrokkenheid ook in de aandacht en de dingen die jullie samen doen.
• Heb er begrip voor dat het kind in de periode rondom de scheiding ander gedrag kan laten zien. Er verandert van alles in zijn of haar leven. Niet zo gek als hij of zij daarop reageert met boos, gefrustreerd of teruggetrokken gedrag.

Tips in de omgang met de ouder(s)

• Met een omgangsregeling tussen beide ouders, veranderen mogelijk ook de afspraken met jullie als steungezin. In een tussentijds evaluatiegesprek samen met de coördinator van Buurtgezinnen, kunnen jullie met elkaar afstemmen hoe het ervoor staat en waar in deze nieuwe situatie de behoeften liggen.
• Wanneer de vraagouder negatief over de andere ouder praat en misschien een appel op je doet om hierin mee te gaan, kun je aangeven dat je geen partij wilt kiezen. Dit in het belang van het kind, dat voor jullie als steungezin voorop staat. Wanneer je de ouder wel een luisterend oor wilt bieden, probeer hiervoor dan een moment te creëren buiten het bijzijn van het kind.
• Als steungezin kunnen jullie problemen bij het vraaggezin niet oplossen, maar wel signaleren. Maak je je zorgen over het kind of worstel je over hoe met de situatie om te gaan, bespreek dit dan met de coördinator. Zij is er om in dit soort situaties mee te denken en te ondersteunen.

Wat doet een scheiding met een kind?

Jaarlijks krijgen in Nederland 86.000 kinderen te horen dat hun ouders uit elkaar gaan, en dit aantal stijgt. Wat betekent een scheiding voor het kind? Uit onderzoek onder kinderen en jongeren van gescheiden ouders blijkt dat 68% zich groot houdt tegenover de ouders, 34% probeert hun ouders te ontzien en 40% vraagt zich soms af of ze de scheiding hadden kunnen voorkomen. Wat de impact van een scheiding op kinderen is, varieert enorm. 

Het ene kind heeft er nauwelijks last van, terwijl het andere kind aanzienlijke problemen ervaart. Boos of opstandig gedrag en sombere of angstige gevoelens komen vooral voor in de eerste twee jaar na de scheiding. Hierna wordt de situatie stabiel. Bij een minderheid blijven langer problemen bestaan.

De fases bij een scheiding
Het proces van een scheiding is globaal in drie fases te verdelen.

• Crisisstadium
  De fase die voorafgaat aan een scheiding gaat vaak gepaard met spanningen, onzekerheid en frustraties bij alle gezinsleden. Door de eigen emoties en problemen, zijn ouders in deze fase soms minder emotioneel beschikbaar voor het kind.

• Overgangsstadium
  Wanneer ouders daadwerkelijk zijn gescheiden, verandert er veel. De woonsituatie en het weekritme van het kind verandert. Meer dan de helft van de kinderen verhuist na een scheiding en krijgt te maken met geldzorgen binnen het gezin, waardoor de activiteiten wegvallen of veranderen. Vaak komt er een nieuwe partner. Een deel van de kinderen maakt meerdere scheidingen mee.

• Hernieuwde stabiliteit
  Er is duidelijkheid gekomen over de woonsituatie en het weekritme, en de verdeling van opvoedtaken. Het kind is langzamerhand aan de nieuwe situatie gewend geraakt en heeft met beide ouders een nieuwe band opgebouwd. Er is duidelijkheid over het ontbreken van een gezamenlijke toekomst met elkaar. Er komt ruimte voor herstel en een gevoel van evenwicht.

‘We hebben hun vader nog nooit de hand geschud’

Martine en haar gezin werden gekoppeld aan een gescheiden moeder met twee kinderen. Ze hebben nog nooit kennisgemaakt met de vader. Martine: ‘De jongens willen graag vaker met elkaar spelen maar doordat wij geen contact hebben met hun vader, is het lastig om dit te realiseren.’ Hoe gaan ze hier als steungezin mee om?

Vriendjes

Martine en haar man hebben een zoon van 6 en een dochter van een half jaar. Ze hebben het goed en wonen in een fijn huis met veel ruimte. Graag wilden ze een kind dat niet die luxe heeft, ook zo’n fijne plek bieden. Anderhalf jaar geleden zijn ze gekoppeld aan een alleenstaande moeder met twee zoontjes, van toen 4 en 6 jaar oud. Deze moeder was pas gescheiden en had behoefte aan wat tijd voor zichzelf. Eerst kwamen de broertjes samen spelen. Intussen komt alleen de oudste om de week op woensdagmiddag spelen als zijn broertje naar judo gaat. Dit gaat goed, de jongens zijn enthousiast en zien elkaar als vriendjes.

De ouders van de jongens zijn gescheiden. Welke invloed heeft dit op jullie koppeling?

‘Het was destijds de moeder die bij Buurtgezinnen aanklopte. De vader vond het wel oké maar wilde er verder niets mee te maken hebben. We hebben elkaar nog nooit de hand geschud. Inmiddels gaan de jongens ieder weekend naar papa waardoor het maken van een speelafspraak een stuk lastiger is geworden. De jongens willen graag vaker met elkaar spelen maar doordat wij geen contact hebben met hun vader, is het lastig om dit te realiseren. Beide jongens zijn altijd welkom om te komen spelen. Lekker springen op de trampoline of bij mooi weer lekker zwemmen. Helaas gebeurt dit zelden. Ik had gehoopt dat het contact na anderhalf jaar wat spontaner zou verlopen.’

Welke situaties vinden jullie lastig?

‘We zijn de jongens een paar keer tegengekomen met hun vader. Dat zorgt voor ongemakkelijke situaties omdat wij elkaar niet kennen. Laatst zagen we elkaar in de supermarkt. De vader maakt dan geen contact. Dan is het even zoeken. Kun je een praatje maken? Kun je even met de kinderen dollen of niet? Bij de kinderen zelf zie ik dan dat ze ook niet goed weten hoe ze moeten reageren. We zeggen elkaar dan gedag en gaan weer over tot de orde van de dag.’

Hoe ben je hiermee omgegaan?

‘Ik heb deze situatie met onze coördinator van Buurtgezinnen besproken. Ook omdat de situatie mij een beetje onzeker maakte. We hebben hier goede gesprekken over gehad en het was zeker niet persoonlijk bedoeld. Ook is ter sprake gekomen of we alsnog de verbinding met de vader konden leggen, maar hier stond hij niet voor open. Het is fijn om met de coördinator over dit soort situaties te kunnen sparren. Je betrekt het al gauw op jezelf terwijl dat vaak helemaal niet nodig is.’ 

Wat zou je willen meegeven aan andere steungezinnen?

‘Achteraf hadden we graag kennis willen maken met zowel de vader als met de moeder. Ik denk dat dit een belangrijke meerwaarde is, zeker bij co-ouderschap. Gewoon dat je van elkaar weet: ik ben die en jij bent die, en je kinderen komen bij ons over de vloer.’

Hoe zien jullie de toekomst?

‘Nu de vader een grotere rol heeft in het leven van de kinderen, en de moeder intussen een nieuwe partner heeft, komen we op een punt van ‘ga je nog door of sluiten we dit traject af’? De hulpvraag is niet meer zoals toen we begonnen. Misschien dat het er een ander soort contact ontstaat, los van Buurtgezinnen. En dat we over een tijdje openstaan voor een nieuw vraaggezin. Want de wens om voor een kind het verschil te maken blijft bestaan. Dat kan hun hele leven doorwerken.’

* In verband met privacy gebruiken we fictieve namen.